الف - اگر سبب چكميزك تندمزاجى بول است ، حالتش را در بحث دشوار شاشيدن بيان كرديم كه شاشيدن آن انسان را آزار مىدهد ؛ زيرا مادهء بول - كه مىريزد - تندمزاج است و آزار رسان . و از سويى جمع شدن بول در يك‌جا و سنگينى كه از اين جمع و حبس شدن احساس مىشود طاقت‌فرسا است . پس حالت انسان بين خوف و رجا است ، بشاشد يا نشاشد . كمكى مىشاشد كه بارش سبك شود ، دردش مىآيد و از شاشيدن پشيمان مىشود . چكميزك اين است . ب - بول از تنديى كه دارد - حتى اگر كم هم باشد - به مثانه آزار مىرساند ؛ پس انسان مىخواهد هر چه كه هست - هرچند بسيار كم باشد - بيرونش دهد . نيروى دفع‌كننده در مثانه مأموريت دفع آن را مىيابد و اين اندك را - كه واقعا مزاحم است - دفع مىكند . حتى اگر انسان خودش نخواهد بيرون رود ، مثانه و نيروى دفع‌كننده در مثانه ، اين مهمان بدجنس را نمىپذيرند . چكميزك اين است . - حال ببينيم اين ادرار لعنتى چرا تندمزاج و آزار دهنده شده است ، و سبب اين تغيير چيست ؟ 1 - شايد از غذا ، دارو ، خستگى ، جماع و غيره بول تندمزاج شده باشد . 2 - احتمال دارد سبب تغيير حالت بول در اندامان رئيسى و منشأ نهفته باشد ؛ مثلا : كبد ، كليه و يا رگهاى وابسته به كبد به سوء مزاج مبتلا شده باشند . سوء مزاج مذكور مىتواند ساده يا همراه مادهء چرك و ريم و يا همراه مادهء خلط باشد . 3 - يا سبب از سراسر بدن ناشى باشد ، كه مادهء تندمزاج زيادتر از حد لازم در بدن جمع شده است ، طبيعت از آن متنفر است و آن را به خارج دفع مىكند . گفتيم ممكن است بسيارى بول سبب چكميزك شود . بول به حد زياد در مثانه جمع آمده و آنجا جابه‌جا مىشود و براى ماهيچهء دربان دربازكن ايجاد مزاحمت مىكند . هرچند انسان ارادهء ريختن بول را نداشته باشد ، امّا اين مزاحمت و جابه‌جا شدن ، ماهيچه را ناگزير مىكند كه كمى باز شود و در نتيجه قسمتى كم از بول فرو مىريزد . اگر سبب چكميزك از چگونگى حالت ماهيچه و منشأ ماهيچه است ، تفصيل آن چنين است كه ماهيچه سست شده يا به علاوهء سستى تخدير هم شده و احساس را از دست داده است - چنان كه اين حالت براى مقعد هم رخ مىدهد - يا ورمى در ماهيچه پيدا شده است يا سوءمزاجى است كه در خود ماهيچه روى داده است يا سوء مزاج در اندامان منشأ است و بر ماهيچه تأثير گذاشته و آن را ناتوان كرده است - كه چنين سوءمزاجى اكثرا سوء مزاج سرد است . و ازاين‌رو مىبينى كه سرمازدگان بسيار به چكميزك مبتلا مىشوند - كه هرگاه ماهيچه از سوء مزاج ناتوان شود ، در ترنجيدن بر گدار بول هم ناتوان مىشود و همچنين خودش نيز از فرستادن بول به سوى خارج عاجز مىگردد و بويژه اگر در اين حالت ناتوانى ، ماهيچه‌هاى شكم نيز سهيم باشند و اين ماهيچه‌ها - كه كمك و معاون ماهيچهء كنترل كنندهء بول در مثانه مىباشند - ناتوان شوند . اگر سبب پيدايش چكميزك در خود مثانه است و مثانه از اثر سوء مزاج گرم ساده يا سوء مزاج گرم همراه مادهء گرم مزاج و يا از اثر سوء مزاج سرد كه اين حالت اكثريت دارد - ناتوان شده است ، چنان كه قبلا گفتيم انسان سرمازده به چكميزك مبتلا مىشود ، اين حالت دو صورت مىتواند داشته باشد :